صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )
82
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )
بر حسب حوادث مختلف و مناسبتهاى گوناگون ، بتدريج نازل گرديد تا پيامبر و اصحاب در هر مورد بهرهء مناسب را از آن ببرند . وقتى ميگوئيم بيست و سه سال ، بر اين عقيده هستيم كه اقامت آنحضرت در مكه پس از بعثت ، سيزده سال بوده است ( مدت ده سال براى دوران مدينه مورد اتفاق است ) از ابن عباس نقل شده است كه : « رسول خدا در چهل سالگى مبعوث شد . سيزده سال در مكه ماند و وحى را دريافت كرد و سپس مأمور به هجرت شد و ده سال نيز در مدينه ماند و در شصت و سه سالگى رحلت فرمود 6 » . بعضى از دانشمندان ، مدت نزول قرآن را بيست سال و بعضى ديگر بيست و پنج سال دانستهاند و اين عقايد مبتنى بر اين است كه اقامت آنحضرت در مكه پس از بعثت ، ده يا پانزده سال بوده است 7 . نزول قرآن بنا بر نقل « الشعبى » 8 در « شب قدر » آغاز گرديده و سپس در اوقات مختلف از شبانه روز ادامه يافته است 9 . وى در اين نظر ميان آيهء شريفه إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ 10 و آيهء شريفهء وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ 11 را جمع كرده است . اين جمع موجه مىباشد و با اين سخن خداوند كه قرآن را در يك شب مبارك و در ماه رمضان نازل فرموده ، هيچ منافاتى ندارد . مراد اين است كه حضرت باريتعالى ، اولين آيات را در « يك شب مبارك » يعنى شب قدر كه يكى از شبهاى ماه رمضان بوده نازل فرموده و سپس نزول آن بتدريج و متناسب با وقايع و حوادث ادامه يافته است . در قرآن كريم آمده : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ . ( سورة البقره : 185 ) ( آن چند روز معدود كه در آن روزه واجب شده ) ماه رمضان است كه قرآن بعنوان راهنمائى مردم و نشانههاى هدايت و فرق ميان حق و باطل در آن نازل شده .